Waarom dit initiatief? Omdat er veel gaande is in de volkshuisvesting en dat om een scherp en zorgvuldig debat vraagt. Investeren in volkshuisvesting is immers investeren in de toekomst van Nederland. Dankzij investeringen die teruggaan tot 1901 staat de Nederlandse volkshuisvesting er, internationaal bezien, relatief goed voor. Maar een goede uitgangspositie is geen garantie voor de toekomst. Onderhoud en renovatie zijn nodig, dit vraagt om een verbreding en verdieping van het woondebat. Het onafhankelijke platform De Volkshuisvester faciliteert dit gesprek faciliteert in vijf dossiers, die we hierbij kort presenteren.
De vijf dossiers van De Volkshuisvester
1 Hoe moet de rolverdeling tussen overheden en stakeholders eruitzien?
Wie draagt de verantwoordelijkheid voor de volkshuisvesting: de mens, de samenleving, de markt of de overheid? Het grote vertrouwen in de markt lijkt plaats te hebben gemaakt voor een groot vertrouwen in de overheid. Die overheid al complex, met haar vele bestuurslagen en daar is sinds vorige jaar nog de Europese Commissie bijgekomen. Intussen verlaten woningbeleggers de woningmarkt, staan woningcorporaties financieel onder druk en zijn eigenaar-bewoners onzeker over wat er gebeurt met de hypotheekrenteaftrek. Dit vraagt om een fundamentele bezinning op de verdeling van verantwoordelijkheden.
2 Hoe ziet de woonopgave eruit en wat betekent dat voor de nieuwbouw en de voorraad?
Alles lijkt inmiddels om de bouw van 100.000 woningen per jaar te draaien. Maar is dat aantal wel de juiste focus en hoe zorgen we voor aansluiting bij woonbehoeften? Kloppen de gebruikte modellen en aannames wel? Opvallend is dat we ondertussen ruimer zijn gaan wonen. Dat roept de vraag op of we niet slimmer met de beschikbare vierkante meters kunnen omgaan. Dat is niet alleen efficiënt, maar ook duurzaam. Hoe investeren we de woonbudgetten uit de miljoenennota toekomstbestendig?
3 Hoe kan de volkshuisvesting reageren op maatschappelijke veranderingen?
Hoe zorgen we ervoor dat maatschappelijke veranderingen hun plek krijgen in de woningvoorraad? Wat en hoe moeten we bouwen om te voorzien in de behoefte van de toekomst? Als het aan de overheid ligt wordt minsten de helft van de woningen industrieel gebouwd. Wat is de ruimte voor bewoners? Mensen zijn creatief in het aanpassen van de woonsituatie aan hun behoeften. Delen, transformeren, samen beheren en adaptief bouwen bieden mogelijkheden om de dynamiek te accommoderen. Hoe geven we hier vorm aan?
4 Wat levert goede volkshuisvesting de maatschappij op?
Woningbouw was ooit een middel om ziekten en maatschappelijke onrust te bestrijden. Het idee dat wonen een basisvoorwaarde is voor welzijn, leefbaarheid en stabiliteit, is nog altijd actueel. Goede volkshuisvesting kan bovendien bijdragen aan het verminderen van maatschappelijke kosten, bijvoorbeeld in de zorg en de sociale opvang. Wonen raakt daarmee niet alleen de woningmarkt, maar ook de houdbaarheid van de verzorgingsstaat. Wat betekent dat voor de volkshuisvesting en wat levert dat de samenleving op?
5 Wat levert de blik van de buitenstaander op aan nieuwe inzichten?
Nederland is niet het enige land met een woonopgave. Sterker nog, in de meeste andere landen is de opgave veel groter. Overal speelt de vraag hoe te zorgen voor het mensenrecht wonen in een vastgoedmarkten met stijgende prijzen. Er wordt op vele plekken nagedacht over dit complexe probleem. Een blik van een buitenstaander kan vaak helpen om de eigen situatie beter te begrijpen.
Geen heilige huisjes
De Volkshuisvester zoekt naar goed beargumenteerde inzichten en, bij voorkeur, bijdragen die schuren. Het platform biedt ruimte aan verschillende vormen: onderzoek, essays, beleidsreflecties, columns en korte rubrieken. Zo willen we het debat over de volkshuisvesting verdiepen en vooruithelpen. Welke vorm een bijdrage ook heeft, steeds staat dezelfde vraag centraal: wat voegt dit toe aan het woondebat? Daarbij dagen we iedere auteur uit om zijn of haar bijdrage zo concreet mogelijk te maken. Wetenschappers, bewonersinitiatieven, professionals, ambtenaren, adviseurs en iedereen die betrokken is bij de volkshuisvesting: juist verschillende perspectieven zijn welkom!
Foto header: Madurodam, Kattenbroek en ministerie VROM, Willem Nabuurs, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
