We zijn complexiteit zo normaal gaan vinden, dat het een argument is om niet tot resultaat te hoeven komen. Ook in de volkshuisvesting kennen we de kluwen van ambities, wetten en overlegstructuren. Ieder deelbelang heeft daarin zijn eigen organisaties, met bijbehorende middelden, percepties en logica. Die kluwen wordt wel eens een ‘ongetemd probleem’ genoemd, waartoe we ons hebben te verhouden. Samenwerken, regie voeren, lef hebben en in kansen denken is het devies. Dat er in de kluwen veel energie verloren gaat en dat het resultaat maatschappelijk gezien vaak onvoldoende is, lijkt dan een gevolg van een natuurverschijnsel. Maar is het dat wel? Mogen we niet verwachten dat de complexiteit wordt gereduceerd door bestuurders die tijdig richting geven over welke ambities het belangrijkst zijn en langs welke lijnen we die gaan waarmaken?
Recent werd mij gevraagd te adviseren hoe het wonen effectief kan bijdragen aan de stad. Ter voorbereiding ontvingen wij twee dagen lang, uur na uur, een andere groep die werkte aan een van de ambities van de betreffende stad. We hoorden van topprofessionals uit de markt, de overheid en de maatschappelijke organisaties hoe ze zich ter plekke inzetten. De beoogde woningbouw, de inclusiviteit, de verdichting, de ontmoeting, de betaalbaarheid, de duurzaamheid, de leefbaarheid: het hield niet op. Bij de ingenieurs die vertelden over hoe zij plannen maken om de stad van het gas te halen knapte er iets in mij. Jullie willen te veel! Ook bij dit thema moesten namelijk minimaal drie nullen achter de huidige resultaten om de ambities te verwezenlijken. De ingenieurs wisten het en – hoewel schoorvoetend, want topprofessionals gaan ervoor – ook bij hen klonk de verzuchting: het kan niet allemaal tegelijk!
Het lijkt mij helemaal niet leuk om te werken aan iets dat zeker niet gaat lukken. Om aanleg te hebben voor wat je doet en er jaren voor te hebben gestudeerd en getraind, om vervolgens iedere dag sierlijk ónder de lat door te springen. Het ideale recept voor een burn-out, toch? Het lijkt me ook voor bestuurders frustrerend als er nog maar weinig te kiezen is, door een veelheid aan programma’s, beleid, ratio’s, wetgeving en subsidievoorwaarden. Of als ambities op deelthema’s in het verleden met een hoop bombarie op LinkedIn zijn gepubliceerd en in een convenant vastgelegd. Wie durft vervolgens te zeggen: dat hebben we toen beloofd, maar dat gaan we niet doen? In plaats daarvan wordt meestal ingezet op meer regie, integrale afwegingskaders, ingewikkelde matrixen met processturing en gebiedsgericht programmamanagement. Maar daarmee gaan we het probleem niet temmen.
Wat wel helpt om de wereld van het wonen minder complex te maken, is richting geven. Dat kan door in collegeprogramma’s, rijksnota’s en ondernemingsplannen te beschrijven waar alles aan moet bijdragen – in plaats van alles waaraan moet worden bijgedragen. Oftewel: schets een hoger doel dat even ambitieus is als haalbaar, concretiseer dat in de beoogde outcome en formuleer een overzichtelijk aantal strategieën waarlangs de komende jaren het verschil gemaakt gaat worden. Maak duidelijk waar je voor kiest! Dat geeft ruimte en energie, het richt de kennis en kunde en voorkomt een heleboel frustratie. En niet onbelangrijk: dan kunnen we weer eens waarmaken wat we beloven.
Beeld header: binnenstad Eindhoven, saiko3p/Shutterstock